📌 نگاهی به منهج فقهی مقام معظم رهبری _ 4 6⃣ اعتقاد به فقه پویا و ناظر به مسائل عینی جامعه و حکومت 🔰️ حوزه باید به سمت پاسخگویی به مسائل جدید پیش برود. اسلامی که می گوید کافۀً للناس است، #دین_خاتم است، همه نیازهای بشر را در همه عرصه های زندگی را می تواند پاسخ گوید، باید بتواند مسائل جدید در قرن اخیر را پاسخ دهد. خیلی از افراد از پاسخ دادن به این امور شانه خالی می کنند. اگر حوزه به نتواند به نیازهای جدید پاسخ دهد، مشکلات متعددی ایجاد شده و کارآمدی فقه شیعی و روزآمدی آن زیر سوال می رود. بحمدلله اخیرا گام های خوبی در راه پاسخ به نیازهای نوپدید برداشته شده است که امیدوار کننده است. 🔰️ با توجه به این مقدمه باید گفت از منظر مقام معظم رهبری فقه شیعی توانایی حل #مسائل_مستحدثه را دارد. لذا مستحدثات را به فقه عرضه می کنند و معتقدند که فقه می تواند این امور را حل کند. از این روی برخی مسائل مبتلا به #نظام_اسلامی را مورد بررسی قرار می دهند و نتایجی که حاصل می شود، مبنای عمل در برخی حوزه های عمل در #حکومت قرار می گیرد. 🔰️ اما یک نکته مهم که نباید از آن غفلت کرد، این است که ایشان فقه پویا را ذیل روش #فقه_جواهری پیگیری می کنند. برخی به صرف اینکه امروز باید نیازهای مستحدثه را پاسخ داد، با تکیه بر استحسانات و ذوقیات و رویکردهای روشنفکرمآبانه به اجتهاد می پردازند. این روش، فقه پویا به معنای مذموم است. اما مقام معظم رهبری در عین پرداختن به برخی مسائل مستحدثه، از روش فقه اصیل و جواهری دست نمی کشند و #فقه_معاصر را با منهج جواهری بررسی می کنند. #مکتب_شناسی_فقهی #مقام_معظم_رهبری #ثلاث_رسائل_فی_الجهاد #فقه_معاصر #استاد_محمدی_قائینی @ghaeeni ➖➖➖➖ 🆔@ghabas

📌 نگاهی به منهج فقهی مقام معظم رهبری _ 5 7⃣ استظهارات نو و بدیع از آیات و روایات 🔰️ یکی از نکات برجسته در تفقه حضرت آیت الله خامنه ای برخورداری از قدرت و جودت ذهن در تحلیل و تبیین مرادات اهل بیت علیهم السلام و تحلیل معانی روایات است. این امتیاز حتی در تحلیل های ایشان از روایات اخلاقی که در ابتدای #درس_خارج به آن اهتمام دارند، قابل مشاهده است. کلمات در عین برخورداری از معانی مشخص، گاه در یک سیاق خاص، حامل معانی عمیقی هستند که هر کسی توان فهم این لایه از معانی را ندارد. این دست از فهم ها و تحلیل های ویژه الزاما متکی به مقوله دانش نبوده و علاوه بر عنصر دانش، مولفه توفیق الهی نیز در آن مؤثر است. خدای متعال به برخی توفیق می دهد تا فهم ظریف و دقیقی از آیات و روایات پیدا کنند در حالی که افراد دیگر در مواجه با همین آیات و روایات تنها معانی ظاهری آن را اصطیاد می کنند. 8⃣ استنباط قواعد جدید از آیات و روایات 🔰️ ما امروزه در اصول و فقه نیازمند #قواعد_جدید هستیم.  با ظهور نیازهای جدید باید قواعدی کشف کرد که به وسیله آن ها بتوان مشکلات نوپدید را حل کرد. برای مثال در مسئله «#سیاق» باید گفت امروزه این عنصر در فهم و تحلیل بسیاری از مسائل مؤثر است در حالی که تا پیش از این میزان فهم و برداشتی که نسبت به سیاق وجود داشت محدود بود به این دو امر: یا سیاق مربوط به دلالت التزامی شناخته می شد و دلیل لبی به شمار می آمد و یا سیاق مربوط به دلالت مطابقی شناخته شده و دلیل لفظی به شمار می آمد. 🔰️ در حالی که امروزه با اقسام جدیدی از #سیاق چون: سیاق تحدید، سیاق حصر، سیاق تنبیه، سیاق مکان و زمان مواجه هستیم. از این دست برداشت ها و تولید قواعد نو در کار فقهی آیت الله خامنه ای به چشم می خورد. همه این ها در کشف معانی  اثر گذارند. 🔰️ مقام علمی مقام معظم رهبری مخفی و مغفول مانده است و اینکه مباحث فقهی ایشان منتشر نمی شود جفای در حق ایشان است و موجب مغفول ماندن این بعد ایشان است. @ghaeeni ➖➖➖➖ 🆔@ghabas

مفهوم وصف فی الجمله 🔹 مرحوم آیت الله خویی درباره مفهوم وصف قائل به مفهوم فی الجمله هستند. توضیح ذلک: 🔹 وصف مفهوم فی الجمله دارد ولی مفهوم اصطلاحی ندارد. مفهوم فی الجمله به این معناست که اگر در خطاب وصف خاصی ذکر شده باشد، تقیید به وصف نشان دهنده این است که حکم برای طبیعی ثابت نیست. اما اینکه از فاقد این وصف حکم به طور کلی منتفی است یا نه؛ این را دلالت ندارد. 🔹 بعباره أخری فرق بین مفهوم اصطلاحی و مفهوم فی الجمله در وصف این است: در مثال «أکرم العالم العادل» اگر مفهوم اصطلاحی داشته باشد، دلالت می کند بر وجوب اکرام در فرض وجود عدالت، و هنگام انتفا عدالت، وجوب اکرام نیز منتفی می شود. لذا اگر در خطاب دیگری حکمی برای وجوب اکرام عالم هاشمی غیر عادل وجود داشته باشد، مفاد این خطاب با مفهوم خطاب اول تنافی پیدا می کند. پس اگر وصف مفهوم اصطلاحی داشته باشد، دلیل ثالثی که حکم را برای فاقد این وصف اثبات می کند، تعارض با مفهوم پیدا می کند. 🔹 اما مفهوم فی الجمله عبارت از این است که قضیه «أکرم العالم العادل» دلالت می کند طبیعی عالم موضوع وجوب اکرام نیست. چون اگر طبیعی موضوع وجوب اکرام باشد، در این خطاب خاص مولی بگوید اکرم العالم العادل، وجهی برای ذکر این وصف وجود ندارد در حالی که مقتضای احترازیت قیود این است که فایده داشته باشد. قضیه وصفیه این مقدار را دلالت دارد که حکم برای طبیعی ثابت نیست ولی اینکه طبیعی در غیر حصه عالم عادل حکم داشته باشد، این را نفی نمی کند. لذا اگر در خطاب دیگر حکم به وجوب اکرام عالم غیر عادل شده باشد، این معارض با جمله وصفیه نیست. 🔹 مرحوم اقای خویی می فرمایند آنچه را که ما درباره مفهوم وصف ملتزم هستیم، مفهوم فی الجمله است نه بالجمله. (بیان شده در درس خارج فقه، 9/11/1402) #استاد_شوپایی 🔻🔻🔻🔻 🆔@ghabas

نقدی بر مفهوم فی الجمله وصف 🔻 کلام مرحوم آقای خویی به لحاظ کبروی محل مناقشه است و باید در اصول بررسی شود. به نظر می رسد قضیه وصفیه مانند قضیه شرطیه فی حد نفسه دارای مفهوم است. اگر برای ذکر وصف وجه خاصی وجود نداشته باشد، احترازیت قیود اقتضا می کند وصف دارای مفهوم باشد. اگر از نظر قاعده عام در همه وصف ها قائل به مفهوم نباشیم اما در مواردی که خطاب در مقام تحدید است، ذکر وصف اقتضای مفهوم را دارد. 🔻 بسیاری از فقها با اینکه در اصول مفهوم داشتن وصف را انکار کردند، اما در فقه عملا ملتزم به مفهوم داشتن وصف شدند. 🔰️ توجیه آن هم به این نحو است که خطابات را در مقام تحدید می دانند، و بنابر کبرای کلی خطاب در مقام تحدید اگر مشتمل بر وصف باشد و حکم متوقف بر آن باشد، این نشان دهنده اختصاص حکم به مورد این وصف است. البته این بحث را باید در اصول به صورت مستوفی بحث کرد. #استاد_شوپایی 🔻🔻🔻🔻 🆔 @ghabas

اعتبار کتاب مستطرفات سرائر ابن ادریس از منظر آیت الله خویی 🔻 مرحوم آقای خویی سابقا قائل به روایات مستطرفات سرائر ابن ادریس بودند. وجه اعتبار به این بیان بوده است: 🔻 باتوجه به اینکه ابن ادریس خبر واحد را حجت نمی داند، و به آن عمل نمی کند؛ بلکه به خبر محفوف به قرائن عمل می کند. لذا وقتی روایتی را در مستطرفات نقل می کند معلوم می شود این روایت نزد وی معتبر و در حد تواتر است؛ از باب تواتر حکم به اعتبار روایت می شود. 🔻 اما این مبنای سابق مرحوم آقای خویی است و بعدا از این مبنا عدول می کنند. وجه عدول این است: درست است که ابن ادریس به خبر واحد عمل نمی کند و به خبری که محفوف به قرینه باشد، عمل می کند. آنچه موجب عمل ابن ادریس به روایت است قائم شدن قرینه بر صدور روایت است اما قرینه ای که نزد ابن ادریس قائم شده باشد که سبب قطع به صدور روایت می شود، معمولا قرائن حدسیه است و برای او ایجاد علم می کند. اما آنچه نزد ابن ادریس حجت است و سبب قطع است، آیا آنچه برای ابن ادریس موجب قطع به صدور روایت از امام علیه السلام شده است، برای ما هم همان حجت باشد معلوم نیست. 🔻 ابن ادریس معمولا روایات را از کتب اصحاب نقل می کند بدون ذکر سند، لذا روایات ایشان همه مرسله است؛ مگر آنچه در مستطرفات سرائر از کتاب محمد بن علی بن محبوب نقل می کند. این روایات معتبر است. زیرا ابن ادریس می گوید کتاب محمدبن علی بن محبوب به خط شیخ طوسی نزد من موجود است و من از آن روایت نقل می کنم. و چون مرحوم شیخ طوسی سند تام به محمد بن علی بن محبوب دارد، قائل به اعتبار این دسته از روایات می شویم. 🔻 پس در مستطرفات سرائر تنها در ناحیه این دسته از روایات حکم به اعتبار می کنیم و با سایر روایات معامله روایت مرسله خواهیم داشت. #مستطرفات_سرائر #آیت‌الله_خویی #استاد_شوپایی 🔻🔻🔻🔻 🆔@ghabas

#نکته 🔻 اصطلاح متقدم و متأخر در علم رجال با علم فقه و اصول متفاوت است: 🔻 در علم رجال "متقدم" به رجالیون تا زمان شیخ طوسی (م460) اطلاق می‌شود. و پس از او را متأخر می‌دانند. 🔻 در علم فقه "متقدم" به فقهای تا زمان محقق حلی (م672) اطلاق می‌شود و پس از او را متأخر می‌دانند. (ترابی، پژوهشی در علم رجال، ص 187) #رجال #اصطلاح‌شناسی 🆔@ghabas

📚 لیست مجلات علمی پژوهشی در حوزه فقه در جهان اسلام (خارج ایران) ◀️ چه‌مقدار مجله مطالعات فقهی در جهان اسلام وجود دارد؟ ◀️ سهم حوزه‌ علمیه در بسط این دانش ما در مجلات جهان اسلام کجاست؟ ◀️ خبر داریم آن‌ها درباره چه موضوعاتی کار می‌کنند؟ ◀️ آیا پژوهشگران فقهی جهان اسلام اطلاعی دارند چه نظرات فقهی در حوزه‌های علمیه تولید شده است؟ #اطلس_فرهنگی 🆔@cultural_governance @isdinternational

#تازه‌های_نشر 💥 کتاب «مکتب‌شناسی فقهی» به‌زودی روانه بازار کتاب خواهد شد. ◽️ تألیف: حسین ایزدی ◽️ حجم: ۸۰۰ صفحه ◽️ ناشر: کتاب فردا 🔍 جستاری در مکاتب قم و نجف با نگاهی به رویکردهای نو در اجتهاد 📜 عناوین و موضوعات: ◽️فصل اول: درآمدی بر ضرورت، مفهوم و ابعاد مکتب‌شناسی فقهی ◽️فصل دوم: درآمدی بر مکتب فقهی نجف ◽️فصل سوم: درآمدی بر مکتب فقهی قم ▫️فصل چهارم: بررسی تطبیقی مکاتب فقهی ◽️فصل پنجم: درآمدی بر رویکردهای نو در اجتهاد ◀️ با گفتارهایی از حضرات آیات و حجج اسلام، اساتید معظم: _ شیخ مصطفی اشرفی شاهرودی _ سید علی‌اکبر حائری _ ابوالقاسم علیدوست _ جواد فاضل لنکرانی _ سید محمدمهدی میرباقری _ احمد مبلغی _ محمد عندلیب همدانی _ محمد محمدی قائینی _ عبدالحسین خسروپناه _ عبدالحميد واسطی _ محمدحسن ربانی بیرجندی _ محمدحسین ملک‌زاده _ احمد رهدار و... 🆔 @fardabook_ir

🔖 جایگاه کتاب حلقات در بیان آیت‌الله شب‌زنده‌دار 🔹 تألیف حلقات مرحوم #شهید_صدر که حلقات را نوشتند برای کجا نوشتند؟ برای حوزه مبارکه نجف اشرف نوشتند؟ نه. برای قم نوشتند؟ نه. برای یک مدرسه توی اردبیل. آقای آسید عبدالغنی اردبیلی که شاگرد ایشان بوده در سن 26 سالگی، این حدودها ایشان می‌آید اردبیل، اردبیل آن‌وقت مرکز استان هم نبود. یک مدرسه علمیه‌ای آن‌جا تأسیس می‌کند، از آقای صدر می‌خواهد شما برای مدرسه ما یک کتاب اصول بنویسید. ایشان برای مدرسه آن‌جا #حلقات را نوشتند. خب آقای آسید عبدالغنی اگر نه، موظف بود، ملزم بود که مثلاً همان کتابی که الان در حوزه متعارف است باید خوانده بشود و الا نه شهریه دارد نه چی نه چی نه چی، خب نمی‌توانست این آزادی عمل را داشته باشد. خب این منشأ شد. همین‌جا توی پرانتز عرض می‌کنم. 🔹 مقایسه حلقات و کفایه حلقات شهید صدر از نظر محتوا، از نظر منهج حقیقتاً کتاب درسی مفید و کارآمدی است. اگر کسی درست به این کتاب توجه کند، مقایسه کند، من به بعضی فضلاء و دوستانی که گاهی إن قلت و قلت دارند ...، می‌گویم شما هر مبحثی بیاور، #کفایه را بیاور، این هم بیاور مقایسه کنیم ببینیم مطالبی که توی کفایه در همین مبحث است با مطالبی که این‌جا در همین مبحث است و باز نحوه‌ی ارائه‌اش؛ کدام کارآمدتر است؟ قوی‌تر است؟ امتحان کنید. 🔹 تبویب متفاوت حلقات منتها ایشان چون روش مألوف را به هم زده. مثلاً مبحث قطع را ایشان اول آوردند. خب در کتب مألوفه‌ی علم اصول، در اول علم اصول تعریف علم اصول و موضوع علم اصول و این‌ها است. ایشان نه، آن اول قطع را آوردند. خب این فلسفه دارد، وجه دارد. وجهش این است که «كل ما بالعرض ينتهى الى ما بالذات‏». پس اول حجت قطع باید روشن بشود تا در ظلّ او بقیه مباحث ... اما چون مألوف نبود یک مقداری باعث شد که آن رونقی که استحقاق داشت این کتاب، در حوزه‌ها نگیرد. 📌 برگرفته از درس خارج اصول، سه‌شنبه ۱/۷/۱۴۰۴ #حلقات #شهید_صدر #استاد_شب‌زنده‌دار 🆔 @ghabas

🔖 محور دور اخیر درس خارج اصول آیت‌الله شب‌زنده‌دار، کتاب "دروس فی علم الاصول لشهید الصدر صیاغه جدیده علی نهج کفایه الاصول" اشاره: آیت‌الله شب‌زنده‌دار در دور اخیر خارج اصول تصمیم گرفتند به‌جای کفایه، #حلقات شهید صدر رحمه‌الله را محور درس خارج قرار دهند. این اقدام از جهات مختلف، اقدامی ارزشمند است و می‌تواند در ارتقای نگاه به حلقات مؤثر باشد. ایشان در جلسه آغازین دور اخیر درس خارج اصول شان فرمودند: 🔹 در این اواخر مرحوم آیت‌الله شاهرودی (رضوان‌الله علیه) که این هم ثلمه‌ای بود رفتن ایشان از حوزه‌های علمیه با آن استعداد، با آن قوت، بالاخره ایشان همان #حلقات را به صیاغة الجدیده در آوردند. یعنی مثل کتب مألوفه مباحث را، همان، همان عبارات، همان مطالب، یک دو سه‌تا مبحث هم که #شهید_صدر مطرح نکرده بود مثل مشتق و بعض مباحث دیگر، این‌ها را هم ایشان اضافه فرمودند. 🔹 بنابراین این کتاب دروس فی علم‌الاصول که همان حلقات شهید صدر هست علی الصیاغة الجدیدة، این کتاب درسی واقعاً قابل استفاده‌ای است و من از سالف‌الزمان وقتی اصول‌الفقه برای بعضی از دوستان عرض می‌کردم، در کنارش همین حلقات را هم، همان مبحثی که از اصول‌الفقه می‌خواندیم از حلقات هم خدمت‌شان عرض می‌کردم. چون می‌دیدم که این بهتر #کارآمدی اصول و آن مبحث را برای طلاب محترم روشن می‌کند. کارآمدی‌اش را خوب‌تر نشان می‌دهد. 🔹 ان شاءالله این بحثی که حالا از ابتدای علم اصول خدای متعال توفیق عنایت بفرماید چون متعارف است که یک کتاب درسی را معمولاً محور بحث قرار می‌دهند. ما این کتاب حلقات را که بحمدالله جزء کتب دراسی شده و مختار هستند طلاب محترم که او را بخوانند یا #کفایه بخوانند، ما ان شاءالله محور بحث‌مان را همین حلقات شهید صدر و همین صیاغة جدیده قرار می‌دهیم. 🔹 برای این‌که هم کتاب درسی است هم لبّ مطالب مورد نیاز را ایشان مطرح فرموده است که اگر همان‌ها مورد دقت و کنکاش خوب قرار بگیرد کفایت می‌کند. به‌خصوص بسیاری؛ یعنی قسمتی از مباحث که حالا نیاز ندارد به این‌که طولانی جلسات بحث و درس برایش باشد. و ما باید بین این دوتا مطلب را تفکیک کنیم. 🔹 بالاخره مباحثی که در درس‌ها و مباحثات طرح می‌شود غیر از مباحثی است که به‌خاطر با مطالعه و کنکاش‌های فردی انجام می‌شود. یک کسی ممکن است وقت داشته باشد، ذوق داشته باشد، بخواهد در یک علمی خیلی مهارت پیدا کند، خب قهراً باید مطالعات خودش را أوسع قرار بدهید، مباحثات خودش را أوسع قرار بدهد. 📌 برگرفته از درس خارج اصول، سه‌شنبه ۱/۷/۱۴۰۴ 🆔 @ghabas

🔖 حوزه و ضرورت تمرکز بر اولویت‌ها، پرهیز از سُمعه علمی 📝 بخشی از پیام رهبر معظم انقلاب در پیام حوزه سرآمد، حوزه پیش‌رو: "نکته‌ی دیگر، مسئله‌ی #اولویت‌های_فقهی است. امروز با تشکیل نظام اسلامی و مطرح شدن #حکمرانی به شیوه‌ی اسلام، موضوعات مهمّی برای حوزه اولویّت یافته که در گذشته مطرح نبوده است؛ مسئله‌هایی از قبیل روابط دولت با مردمش و با دولتها و ملّتهای دیگر، موضوع نفی سبیل، #نظام_اقتصادی و پایه‌های اصولی آن، پایه‌های اصولی نظام اسلامی، منشأ حاکمیّت از نظر اسلام، نقش مردم در آن و موضع‌گیری در قضایای مهم و در مقابل #نظام_سلطه، مفهوم و محتوای #عدالت، و ده‌ها موضوع اساسی و بعضاً حیاتی دیگر، برای امروز و فردای کشور دارای اولویّت و منتظر پاسخ فقهی است. (برخی از آنها دارای جنبه‌ی کلامی نیز میباشد که در جای خود باید بحث شوند.) در شیوه‌ی کار کنونیِ حوزه، در بخش فقهی، توجّه کافی به این اولویّتها دیده نمی‌شود. گاه می‌بینیم برخی مهارت‌های علمی که عموماً جنبه‌ی آلی و مقدّماتی برای رسیدن به حکم شرع را دارد یا بعضی موضوعات فقهی یا اصولی خارج از اولویّتها، فقیه و محقّق را با #شیرینی_وسوسه‌انگیز خود، چنان در خود غرق می‌کند که ذهن او را بکلّی از آن #مسائل_اصلی و اولویّت‌دار منصرف میسازد و فرصت‌های بی‌جایگزین و سرمایه‌های انسانی و مالی را فدا می‌کند، بی‌آنکه در #وانفسای_هجوم_کفر، کمکی به تبیین سبک زندگی اسلامی و هدایت جامعه برساند. اگر هدف کار علمی، اظهار فضل و سُمعه‌ی علمی و مسابقه در #فاضل‌نما_شدن باشد، مصداق فعل مادّی و دنیاگرایانه و «اِتَّخَذَ اِلٰهَهُ هَواه» خواهد بود." #اثرگذاری #مسائل_اصلی 🆔 @ghabas